Παναγιώτης Ήφαιστος
Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων - Στρατηγικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Πειραιώς
1. Παρελθόντα και παρόντα κριτήρια που προσδιορίζουν τις στρατηγικές των άλλων για την Κυπριακή Δημοκρατία.
2. Η κινούμενη στρατηγική άμμος στο υπόβαθρο της Κυπριακής Δημοκρατίας.
3. Πάγιοι στρατηγικοί σκοποί και τακτικές επιλογές της τουρκικής στρατηγικής
4. Το στρατηγικό παίγνιο αρχές του 2013 και τα φρικτά ελλείμματα στρατηγικής της Ελλάδας και της Κύπρου.
1. Παρελθόντα και παρόντα κριτήρια που προσδιορίζουν τις στρατηγικές των άλλων για την Κυπριακή Δημοκρατία
Μερικές μόνο εβδομάδες μετά την εκλογή νέου προέδρου στην
Κύπρο η Κυπριακή Δημοκρατία (ΚΔ) στροβιλίζεται μέσα σε δίνη θανάτου.
Την στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές και ανεξάρτητα του πως θα
εξελιχθούν τα μνημόνια και τα «κουρέματα» ένα είναι σίγουρο: Τίποτα δεν
θα είναι όπως πριν στην Κύπρο.
Αντιστρέφει μια
σταθερή πορεία οικονομικής ανάπτυξης και ευημερίας. Η ΚΔ παύει να είναι
ένα ζηλευτό χρηματοοικονομικό κέντρο. Το γεγονός ότι αυτός, μεταξύ
άλλων, ήταν ο στόχος των τεχνοκρατών, το δήλωναν απερίφραστα. Ως και να
μην υπάρχουν χρηματοοικονομικά κέντρα στην Ευρώπη ή ως και να υπάρχει
κάποιο σύστημα διανεμητικής δικαιοσύνης στην Ευρώπη που προσδιορίζει
νομιμοποιημένα την κοινωνικοοικονομική δομή ενός κράτους-μέλους, τις
ιεραρχίες της και την επιλογές της κοινωνίας.
Για να κατανοηθεί επαρκώς η συντρέχουσα κρίση στην Κύπρο, απαιτείται να γίνει αντιληπτό ότι μετά την Τουρκική εισβολή το 1974 με σχέδιο και μόχθο η
Κύπρος κατόρθωσε να επιβιώσει γιατί στάθηκε όρθια λόγω οικονομικής
ανάπτυξης. Κύριος σκοπός των σχεδιαστών της κυπριακής οικονομικής
πολιτικής –του Γραφείου Προγραμματισμού της ΚΔ– μετά την τουρκική
εισβολή, ήταν «να κρατήσουν, όπως λεγόταν, τους κύπριους στο νησί» με το
να επιτύχουν μια ταχύρρυθμη οικονομική ανάπτυξη. Η προσπάθεια στέφθηκε
με απόλυτη επιτυχία. Επί δεκαετίες και παρά την εκκρεμότητα του
κυπριακού ζητήματος οι κύπριοι ευημερούσαν όσο ποτέ άλλοτε στην ιστορία
τους.
Δύο είναι οι πυλώνες αυτής της οικονομικής επιτυχίας. Πρώτον,
τουρισμός υψηλής στάθμης. Δεύτερον, η ΚΔ έγινε ένα από τα σημαντικότερα
χρηματοοικονομικά κέντρα της περιοχής. Αμφότεροι οι τομείς και
ιδιαίτερα ο δεύτερος πλήττονται θανάσιμα λόγω της κρίσης η οποία
οφείλεται περισσότερο σε εξωτερικά αίτια και λιγότερο σε παραλείψεις των
κυβερνήσεων μετά την ένταξη στην ΟΝΕ (η οποία ένταξη, στην Κύπρο,
δικαιολογήθηκε ως τρόπος ενίσχυσης της κρατικής οντότητας της Κυπριακής
Δημοκρατίας). Τα αίτια της συντρέχουσας κρίσης είναι πολλά. Πριν
εξετάσουμε μερικές πτυχές του γεωπολιτικού πεδίου θα αναφερθούμε σε
μερικά από αυτά τα αίτια τα οποία σχετίζονται με μονιμότερους παράγοντες
της κυπριακής και ελλαδικής ζωής.
Κατ’ αρχάς, η Κυπριακή οικονομία επηρεάστηκε από την ελληνική οικονομική κρίση αλλά
και την ολιγωρία της κυβέρνησης Χριστόφια να υιοθετήσει επαρκή μέτρα
αντιμετώπισής των συνεπειών. Τα λάθη της διακυβέρνησης Χριστόφια, όμως,
συγκρινόμενα με «πολιτικοοικονομικά κακουργήματα» της διακυβέρνησης
Αναστασιάδη σε μια διάρκεια λιγότερη από μήνα είναι «πταίσματα
οικονομικής πολιτικής». Ιδιαίτερα, στην πρώτη του διαπραγμάτευση δέχθηκε
εκβιασμό που δολοφονούσε, βασικά, την Κυπριακή Δημοκρατία.
Για να γίνουν κατανοητές οι στάσεις στο Eurogroup και
η σπασμωδικότητα των συνομιλιών με την Μόσχα, όμως, απαιτείται να
υπογραμμιστεί το «πολιτικό μητρώο» του κ Αναστασιάδη. Λάθη όλοι κάνουν.
Όμως, ο νέος Πρόεδρος, υπήρξε από τους φανατικότερους υποστηρικτές του
σχεδίου Αναν, το οποίο, όπως είναι γνωστό, καταργούσε την ΚΔ και
δημιουργούσε ένα κράτος καθ’ όλα υποτελές στην Μεγάλη Βρετανία και στην
Τουρκία.
Για την θεμελίωση αυτής της θέσης από άποψη νομικής και πολιτικής τάξης βλ. την έκθεση μια μεγάλης ομάδας ακαδημαϊκών από όλο τον κόσμο –«Πλαίσιο
Αρχών για μια δίκαιη λύση και βιώσιμη λύση του Κυπριακού με γνώμονα το
Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο", από το Διεθνές Συμβούλιο Εμπειρογμωμόνων». http://www.ifestosedu.gr/32RuleofLaw.htm– όπου θεμελιώνεται ότι αντίβαινε ολοκληρωτικά στην διεθνή και ευρωπαϊκή νομιμότητα.